Kabuklu badem nasıl kırılır, nasıl saklanır

Kabuklu badem, sert kabuklu çeşitlerde ceviz kıracağıyla ya da bir bezin içinde çekiçle hafifçe vurularak kırılıyor. İnce kabuklu çeşitler ise iki parmak arasında bastırınca açılıyor. Her iki durumda da amaç içi ezmeden kabuğu çatlatmak. Kırılmamış badem bez torbada, serin, kuru ve hava alan bir yerde saklanıyor. Kırdıktan sonra iç badem gibi kapalı bir kavanoza giriyor.

Biz bademi Demirci'de toplayıp kırıyor ve iç olarak gönderiyoruz. Ama pazardan, bir akrabanın bahçesinden ya da kendi ağacınızdan gelen kabuklu badem çok evde var. Bu yazı onun için.

Elinizdeki kabuk sert mi, ince mi?

İlk iş bunu anlamak, çünkü kırma yöntemi buna göre değişiyor.

İki bademi avucunuzun içinde birbirine bastırın. Kabuklardan biri çatlıyorsa elinizdeki badem ince kabuklu. Bunlara bazı yerlerde kâğıt kabuk deniyor. Hiçbir şey olmuyorsa sert kabuklu bir çeşitle uğraşıyorsunuz.

Sert kabuk odun gibi. Elle açılmıyor ama içi de iyi koruyor. İnce kabukluda iş kolay ama kabuk ışığı ve havayı daha az kesiyor.

Ceviz kıracağıyla nasıl kırılır?

Evde en temiz sonucu ceviz kıracağı veriyor. Sert kabuklu bademde şöyle yapıyoruz:

1. Bademi kıracağın çenesine, ucuna yakın değil, ortasına yerleştirin.
2. Yavaş ve tek hamlede bastırın. Kabuk çatladığını duyduğunuz an durun.
3. Kıracağı bırakın, çatlağı parmaklarınızla açıp içi çıkarın.
4. Kabuk açılmadıysa bademi biraz çevirip tekrar bastırın. Çoğu bademde kabuk, kenarındaki ince çizgiden ayrılıyor.

İlk birkaç tanede iç ezilebiliyor. Bastırma gücünü birkaç denemede eliniz öğreniyor. İnce kabuklu bademde kıracağa genelde gerek kalmıyor, iki başparmakla bastırmak yetiyor.

Çekiç kullanacaksanız içi nasıl korunur?

Kıracak yoksa çekiç, ahşap tokmak ya da oklavanın ucu iş görüyor. Doğrudan bademe vurursanız kabuk parçaları mutfağa dağılıyor ve iç çoğu zaman eziliyor. Bunu önlemek için birkaç şey işe yarıyor.

Bademleri temiz bir bezin ya da kalın bir bez torbanın içine koyun. Bezi kalın bir ahşap kesme tahtasının üstüne yatırın. Tahta darbeyi biraz yumuşatıyor, tezgâhınızı da korumuş oluyorsunuz. Sonra hafif vuruşlarla başlayın. Tek sert vuruş yerine iki üç hafif vuruş içi daha sağlam bırakıyor.

Bezi açtığınızda kabuk parçalarıyla içler karışık olacak. İçleri tek tek ayırmak biraz zaman alıyor. Bir kavanozluk badem için bir öğleden sonra ayırmak gerekebiliyor. Biz bu iş için radyoyu açıyoruz.

Biz nasıl yapıyoruz?

Bademi eylülün ilk yarısında topluyoruz. Toplandıktan sonra kabuğunu kırıyoruz, sonra bademi masaya seriyor ve elle ayıklıyoruz. Kırık, lekeli ve ikiz taneleri ayırıyoruz. 1 kg iç badem için yaklaşık kırk dakika ayıklama gerekiyor. Evde birkaç avuç kıranlar o kırk dakikanın neye benzediğini çabuk anlıyor.

Ayıklarken neye bakılır?

Kırdığınız bademleri bir tepsiye yayın ve tek tek bakın. Kabuk parçası kalan içleri temizleyin. Boş, büzüşmüş ya da çok ince kalmış içleri ayırın. Yüzeyinde lekesi, küf izi ya da küçük bir delik olan taneyi yemeyin.

Kabukta göze çarpan küçük bir delik, çoğu zaman içine bir böceğin girdiğini gösteriyor. Böyle bir kabuğu kırdığınızda içini atın. Torbadaki diğer bademlere de bir göz atın.

Bir de tadına bakın. Çiğ bademin kabuğa yakın kısmında hafif bir acılık olur, bu bademin kendi tadı. Ama bir tane ağzınızda belirgin ve keskin bir acılık bırakıyorsa onu yemeyin, atın. Bu ikisi ilk ısırıkta ayırt ediliyor.

Kabuğunda duran badem nerede saklanır?

Kabuk bademin kendi ambalajı. Işığı ve havayı kestiği için kabuklu badem, iç bademden daha uzun dayanıyor. Ama kabuklu bademin derdi nem.

Kabuklu bademi bez torbada ya da file çuvalda, hava alan bir yerde tutun. Kapalı plastik kutu ya da ağzı bağlı naylon poşet burada ters etki yapıyor, çünkü içeride nem birikiyor ve kabuğun içi küflenebiliyor. Rutubetli bir bodrum ya da çamaşır makinesinin yanındaki dolap da uygun değil.

Serin olması da önemli. Kabuk havayı kesse de sıcak, içteki yağın bayatlamasını hızlandırıyor. Ocağın yanındaki dolap, güneş alan balkon ya da sobanın yakını kabuklu badem için kötü yerler.

İçi çıkan badem ne kadar dayanır?

Kırdığınız anda badem kabuğun korumasını kaybediyor ve iç badem gibi davranmaya başlıyor. Ağzı sıkı kapanan bir cam kavanoza alın ve serin, güneş görmeyen bir rafa koyun. Bizim organik iç bademimiz bu koşullarda 12 ay dayanıyor. Evde kırdığınız bademin süresini ise ne zaman toplandığına göre düşünmek gerekiyor. Hasat tarihini bilmiyorsanız en güvenilir ölçü koku. Taze badem hafif tatlı ve nötr kokuyor, bayatlamış badem keskin ve boya kokusuna yakın bir koku veriyor.

Bu yüzden hepsini birden kırmamanızı öneriyoruz. Bir iki haftada yiyeceğiniz kadarını kırın, kalanını kabuğunda bırakın. Kırılmış bademi saklarken nelere dikkat ettiğimizi badem nasıl saklanır yazısında ayrıntılı anlattık.

Kırdığınız bademi kavurmayı düşünüyorsanız bunu da yiyeceğiniz kadarıyla yapın. Kavrulmuş badem çiğinden daha çabuk bayatlıyor, bizde raf ömrü altı ay.

Boş kabuklar bir işe yarar mı?

Yarar. Badem kabuğu kuru ve odunsu. Soba ya da şömine yakarken tutuşturucu olarak kullanılıyor. Bahçede toprağın üstüne serilirse nemi tutuyor ve ot çıkmasını yavaşlatıyor. Kabuğu çöpe atmadan önce bir torbada biriktirmek kışın işe yarıyor.

Hangisini almalı, kabuklu mu iç mi?

Kabuklu badem daha uzun dayanıyor ve evde kırmanın ayrı bir keyfi var. Buna karşılık ödediğiniz ağırlığın büyük kısmı kabuk. Kırmak ve ayıklamak da evde yapılacak bir iş oluyor. İç badem hazır geliyor ama kapağı açıldıktan sonra daha dikkatli saklanması gerekiyor. Fiyat farkının nereden geldiğini iç badem fiyatı neden değişiyor yazısında anlattık.

Kısacası

Sert kabuklu bademi ceviz kıracağıyla yavaş bastırarak ya da bir bezin içinde, ahşap tahtada hafif vuruşlarla kırın. İnce kabuklu badem parmakla açılıyor. Kırılmamış bademi bez torbada, serin ve kuru bir yerde tutun. Kırdığınız bademi kapalı kavanoza alın ve bir iki haftalık miktardan fazlasını birden kırmayın.

Sık sorulanlar

Kırılmadan saklanan badem kaç ay dayanır?

Kesin bir süre vermek zor. Hasat tarihine ve saklandığı yere bağlı. Kabuk ışığı ve havayı kestiği için iç bademden daha uzun dayanıyor. Serin, kuru ve hava alan bir yer süreyi uzatıyor.

Organik iç bademinizi kabuklu da gönderiyor musunuz?

Şu an göndermiyoruz. Bademi kırıp elle ayıklıyor ve iç olarak gönderiyoruz.

Acı çıkan bir tane varsa ne yapmalıyım?

O taneyi yemeyin, atın. Kabuğa yakın kısımdaki hafif acılık normaldir. Belirgin ve keskin bir acılık normal değildir.

Tek seferde ne kadar badem kırmalı?

Bir iki haftada yiyeceğiniz kadar. Kırılan badem kabuğun korumasını kaybediyor. Kalanı kabuğunda daha uzun dayanıyor.